Twój dom, Twoje wnętrza!
Wstęp do ceramiki użytkowej PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   

Termin ceramika pochodzi od greckiego słowa „ceramos”, oznaczającego działanie ognia. Są to tworzywa i wyroby, powstałe w wyniku odpowiednio uformowanej gliny. Aktualnie pojęciem ceramiki określa się tworzywa oraz wyroby nieorganiczne i niemetaliczne, które otrzymuje się po obróbce cieplnej. Ceramika należy do najstarszych dziedzin sztuki użytkowej. Od czasów neolitu jest nieustannie doskonalona zarówno pod względem artystycznym, jak i technicznym. Pierwsze wyroby ceramiczne powstały na Bliskim Wschodzie, w czasach, gdy człowiek po raz pierwszy odszedł od wyłącznego wykorzystywania zasobów naturalnych w kierunku gospodarki wytwórczej, której podstawą stało się udomowienie zwierząt i uprawa. Produkty ceramiczne otrzymuje sie przez wypalanie przedmiotów wykonanych z gliny aż do uzyskania wymaganej twardości. Największą zaleta gliny jest to, że przed wypaleniem materiał ten jest niezwykle plastyczny i daje się łatwo formatować.

 

 

Początkowo, naczynia wykonane z gliny wypalano w ognisku, dopiero dwa tysiące lat później zastosowano pierwsze piece, w których można było lepiej kontrolować temperaturę.

Rodzaj ceramiki zależy od gatunku zastosowanej gliny oraz od temperatury, w jakiej jest ona wypalana. Wyroby ceramiczne produkuje się dziś na skalę masową. Dużym powodzeniem cieszą się także wyroby rękodzieła. Istnieje kilka rodzajów ceramiki - od wyrobów garncarskich przez kamionkę, fajans po porcelanę. Do najpopularniejszych należą niewątpliwie wypalane w najniższej temperaturze wyroby garncarskie.

 

Najtwardsza jest porcelana, a wykonane z niej przedmioty maja niezwykle gładką powierzchnię. Przez wieki tajemnicę produkcji porcelany znali jedynie Chińczycy. Wyroby ceramiczne mogą różnić się także pod względem sposobu dekoracji. Naczynie można na przykład pokryć cienką warstwą szlachetnej glinki. Na niej artysta maluje wzór. Najczęściej jednak wyroby z gliny pokrywa się specjalnym szkliwem, zwanym glazurą.

 

Ceramika w Polsce znana jest od neolitu. Wyróżnia się tu bogata ceramika kultury łużyckiej. Od X w. w Polsce powszechnie używano koła garncarskiego. W średniowieczu rozwinęła się produkcja naczyń, a w renesansie i baroku bogato dekorowanych kafli. W XVI wieku powtarzano wzory wł. majolik, a w XVII w. naśladowano fajanse holenderskie. W XVIII w. powstało wiele manufaktur fajansu (np. Biała Podlaska, Żółkiew). Wysokim poziomem artystycznym wyróżniały się warszawskie manufaktury: Belweder (1774) i Wolffa (1783). Pierwszą porcelanę w Polsce wyprodukowano 1790 w Korcu, a do najsłynniejszych polskich manufaktur porcelany należą Baranówka (1804), Tomaszów Lubelski (1806) i istniejący do dziś Ćmielów (1842). Inne znane XIX- i XX-wieczne polskie wytwórnie porcelany i fajansu to: Chodzież, Horodnica, Iłża, Lubartów, Nieborów i Włocławek.

 

 

Od secesji ceramikę artystyczną wyrabiają w swoich pracowniach artyści-ceramicy. W XX w. projektantami ceramiki artystycznej byli artyści związani ze stowarzyszeniem „Ład”. Obecnie na wielu uczelniach artystycznych istnieją pracownie ceramiczne. Stosowanie ceramiki było różne. W starożytnym Egipcie stosowano ją do obramowania otworu wejściowego w piramidzie schodkowej w Sakkara, bądź do zdobienia powierzchni. W Mezopotamii stosowano glazurowane cegły do dekorowania ścian. Persja wzorowała się na ceramice Babilonu, która również służyła do dekoracji. W Europie stosowano terakotę wycinaną.

 

Okres renesansu w Europie to płytki do licowania ścian, układania posadzek, zdobienia portali, obramowania otworów, fryzów, ołtarzy itp. Najciekawszym przykładem istnienia ceramiki, a raczej porcelany na świecie jest przedstawienie postaci Lu Dongzhi, oraz Chin, które mają ogromne znaczenie w kreowaniu mody ceramicznej.

Od lat 80-tych ubiegłego wieku, w miarę postępowania reform i otwarcia na świat, rozwijająca się chińska gospodarka ożywiła także rozwój kultury. Kolekcjonowanie starych reliktów stało się wtedy bardzo modne i popularne w całym kraju. W ciągu 10 lat Lu Dongzhi udało się skolekcjonować mnóstwo cennych reliktów, w tym głównie wyroby ceramiczne.

 

Chińska ceramika ma długą historię. Osiem tys. lat temu pojawiła się w strefie Rzeki Żółtej w północnej części Chin starożytna ceramika malowana. W historii rozwoju ceramografia i inne techniki ceramiczne ulegały nieustannemu postępowi. Ceramika jest główną częścią składową kultury chińskiej. Począwszy od X wieku, czyli od okresu panowania dynastii Tang, miejsce ceramiki zajęła porcelana. W dzisiejszych czasach kolekcjonowanie porcelany jest bardziej popularne niż zbieranie ceramiki. 15 czerwca 1997 roku Lu Dongzhi otworzył Muzeum Ceramiki Starożytnej Cywilizacji Chińskiej. W Pekinie zarejestrowanych jest już w sumie ponad 140 muzeów. Muzeum ceramiki nie budzi wielkiego zainteresowania z powodu braku trwałego wsparcia finansowego. Prowadzenie muzeum nie przynosi zadowalających dochodów. Lu Dongzhi finansuje muzeum z dochodów, które uzyskuje ze sprzedaży własnych dzieł artystycznych. Chociaż czasami znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie sprzedał jeszcze żadnego ze zgromadzonych przez siebie wyrobów ceramicznych. Twierdzi on, że kolekcjonowanie starożytnej ceramiki nie jest inwestycją, lecz jego hobby. W 2007 roku w Muzeum Stołecznym zorganizowano wystawę pt. "Cywilizacja Starożytnej Ceramiki" poświęconą 10-tej rocznicy istnienia Muzeum Ceramiki Starożytnej Cywilizacji Chińskiej. W ciągu miesiąca ponad 100 tys. osób odwiedziło tę wystawę. Na wystawie pokazano wiele cennych wyrobów, które po raz pierwszy udostępnione zostały dla szerszej publiczności. Natomiast ceramika grecka była niesłychanie ważną gałęzią artystycznego rzemiosła. Obecnie jest bardzo istotnym źródłem ikonograficznym dla ludzi badających historię kultury materialnej. Miała bardzo szerokie zastosowanie zarówno w gospodarstwie domowym, budownictwie, jak i kulcie. Sporządzano wiele naczyń kuchennych i stołowych, pitosy do przechowywania wina i oliwy, kratery do mieszania wina, lampy oliwne, sitka, dachówki, cegły, wanny kąpielowe, elementy dekoracyjne oraz specjalne naczynia składane w świątyniach lub ofiarowywane zmarłym. Współczesną najczęściej wykorzystywaną ceramiką jest ceramika budowlana. Powszechnie wiadomo, że ceramika budowlana to ceniony materiał o wielowiekowej tradycji. Ale przyznać trzeba również, iż ceramika wypalana w sposób tradycyjny miała i ma niewystarczające dla naszego klimatu właściwości termoizolacyjne, wymagające stosowania różnych systemów dociepleń. Dlatego współczesnym przełomem w rozwoju tego materiału okazała się produkcja tak zwanej "ciepłej ceramiki", czyli ceramiki poryzowanej. Każdy z nas marzy o domku z takiej ceramiki, ponieważ posiada on wiele zalet m.in. wysoka wartość, trwałość, izolacyjność termiczna i akustyczna czy też ognioodporność. Ceramika jest „długim procesem”, który w mniejszym lub większym stopniu uczestniczy w naszym życiu. Większość z nas ma bądź miała taki produkt w domu, najczęściej nie zdając sobie z tego sprawy. Te malownicze dzbanki, wazony, talerze dawniej były wyrazem wyrafinowanego gustu, bądź dowodem na dobrobyt. W dzisiejszych czasach najpopularniejsze są umywalki czy też płytki. Najlepszym dowodem na to, że ceramika jest doceniana na rynku, jest nagroda przyznana przez miesięcznik Villa dla kolekcji OVO. Jest to również dowód na to, że wyroby o tak ciekawej stylistyce, posiadają dobre rozwiązania techniczne. Dzięki takiej stylistyce w naszych mieszkaniach może zagościć „kolor”, klasa, zadowolenie, oraz pasja. W Szczecinie odbyły się: formowanie z gliny, pokazy toczenia na kole garncarskim, pokaz wypału w tradycyjnym piecu i malowanie na biskwitach, jako atrakcje dla miłośników ceramiki, którzy spotkali się na Camping Marina nad jez. Dąbskim. Jak widać ceramika, jako część sztuki i kultury widnieje w naszym XXI wieku.

Zmieniony ( Poniedziałek, 03 Listopad 2008 08:44 )